ኩፍኝ

ኩፍኝ ሚዝልስ በሚባል ቫይረስ የሚከሰት እና በክትባት መከላከል ከሚቻሉ እና ለከፋ ለበሽታ እና ለሞት ከሚዳርጉ ግንባር ቀደም በሽታዎች አንዱ ነው። እንደ ሃገራችን ባሉ አዳጊ ሃገራት በከፍተኛ ድረጃ የሚፈጠር እና ክትባት መሰጠት ባለፉት ተከታታይ ዓመታት በመጨመሩ እየቀነሰ የመጣ በሽታ ነው። ነገር ግን አሁንም ከፍተኛ የጤና ተቋም ትኩረት ከሚያስፈልጋቸው ህመሞች አንዱ ነው። የሚተላለፈው በመተንፈሻ አካላት (በትንፋሽ፣ በሳል፣ የቀረበ አኗኗር) በኩል ነው። ይህም ቶሎ የመንሰራፋት እድሉን ይጨምራል። ኩፍኝ ሳንባን፣አንጎልን፣ አንጀትን እና ቆዳን በተለየ ሁኔታ ያጠቃል በመሆኑም ቶሎ ተገቢውን ህክምና ያለማግኘት አስከፊ የሆነ ውጤት ያስከትላል።

• ያለመከተብ
• የበሽታ መከላከል የሚቀንሱ (ኤችአይቪ/ኤድስ፣ ካንሰር)
• የተመጣጠነ ምግብ እጥረት
• የቫይታሚን ኤ እጥረት

• ደረቅ ሳል
• የሰውነት ለብ ማለት፣የቆዳ ሽፍታ (ከግንባር ተነስቶ በ3-4 ቀናት የቀረውን የሰውነት አካል የሚያዳርስ)
• የዓይን ማቃጠል ማልቀስ እና መቅላት
• ኩፍኝ ካልተወሳሰበ ሽፍታው በጀመረ 7-10 ቀናት ውስጥ ይተዋል።

የመከላከያ መንገዱ ክትባት መከተብ ሲሆን፤ ይህም እንደ CDC ሁለት ክትባት አንደኛው ከ12እና በ 15 ወር እድሜ ላይ ሁለተኛው ደግሞ ከ4-6 ዓመት እድሜ ላይ መስጠት ነው። አብዛኛው የማህበረሰብ ክፍልን በማስከተብ እስከ 90% የጋራ በሽታ መከላከል አቅም (herd immunity) ላይ መድረስ ይቻላል። ይህ ማለት ልጆትን ሲያስከትቡ የልጁን ብቻ ሳይሆን ማህበረሰቡ ውስጥ ያሉ ሌሎች ልጆችን ከኩፍኝ ለመጠበቅ ድርሻዎትን እየተወጡ ነው ማለት ነው።

• የምግብ እጥረት
• ተቅማጥ
• የሳንባ ምች
• የጉበት በሽታ
• የጆሮ ኢንፈክሽን
• የቲቢ (ሳንባ ነቀርሳ መነሳት)
• የማጅራት ገትር እና የአንጎል ኢንፌክሽን
• የልብ እና የልብ ክርታስ ኢንፌክሽ

ኩፍኝ አንዴ ከተፈጠረ በኋላ የበሽታውን ክፋት ለመቀነስ የሚደረጉ ደጋፊ ህክምናዎች እንጂ የሚያጠፋ መድሃኒት የለውም። እነዚህም፡

• የሰውነት የውሃ መጠንን መጠበቅ (ፈሳሽ በደም ስር መስጠት)
• የትኩሳት መድሃኒት
• አንቲባዮቲኮች (ኩፍኝ ተከትሎ ለሚከሰት የባክቴሪያ ኢንፌክሽን)
• ቫይታሚን ኤ
• የመተላለፍ እድሉን ለመቀነስ ከሌሎች ልጆች መለየት